Pak vendime të Gjykatës Kushtetuese shqyrtojnë çështje që lidhen me të drejtën e teknologjisë së informacionit. Për këtë arsye, vendimi nr. 31, datë 11.3.2026 i Gjykatës Kushtetuese është i rëndësishëm, në mënyrë të veçantë në lidhje me rregullimin e marrëdhënieve të platformave me autoritetet publike dhe me përdoruesit.

Në nëntor 2024, ndodhi ngjarja e rëndë e vrasjes me një armë të ftohtë të një djali 14 vjeçar nga një bashkëmoshatar i ri, në dalje të shkollës “Fan Noli” në Tiranë. Arsyeja ishte një konflikt i lindur mes tyre në platformën TikTok. Ngjarja ishte tronditëse: nga shumë gjëra që kjo ngjarje nxori zbuluar për kohën që jetojmë sot, ajo tregoi dhe anën e errët të platformave online, kryesisht asaj TikTok. Kujtojmë se në atë kohë, postimet e bëra në TikTok ngjallnin debate të shumta dhe të zjarrta, një prej të cilëve lidhej me lehtësinë që krijonte kjo platformë, në raport me të tjera, për të krijuar ose promovuar situata konfliktuale në mjedisin virtual, të cilat më pas, transpozoheshin ne jetën fizike. Faji i hidhej mungesës së një filtrimi adekuat (të përshtatshëm), gjë që sillte një situatë ku të mitur kishin në mënyrë konstante akses në përmbajtje (content) jo të moshës së tyre. Këto probleme vijojnë dhe sot, madje këto probleme nuk janë kryesisht vetëm të TikTok-ut, por kujdesi i treguar prej kësaj platforme ishte dukshëm më pak i përfillshëm se në platformat e tjera. Situata mund të ketë evoluar pak sot, por kjo kërkon një analizë, një fillim të të cilës do të përpiqemi ta paraqesim më poshtë.

Në këtë kontekst, nisur dhe nga një indinjatë më se legjitime e prindërve ndaj ngjarjes dhe “rrjeteve sociale”[1], Kryeministri mbajti qëndrim duke kërkuar vigjilencë të shtuar në familje, në shkollë, por edhe nga vetë “ekranet televizive” (pa dhënë, në fakt, detyra konkrete për organet që mbikëqyrin këto ekrane) dhe duke thënë se priste “këshillimin e prindërve” në lidhje me “qasjen ndaj TikTok” dhe rrjeteve të tjera sociale[2].

Në përfundim të diskutimeve, Qeveria, me anë të VKM 151/2025 “Për marrjen e masave të përkohshme për shmangien e ndikimeve negative të platformës online TikTok” (në vijim “VKM 151/2025”), vendosi të marrë masën e ndërprerjes së aksesit në platformën online TikTok (në vijim, “Tiktok”). Ndërprerja do të ishte e vlefshme për një afat 12 mujor dhe do të kishte si qëllim të deklaruar “shmangien e ndikimeve negative dhe të problematikave sociale në tërësi, kryesisht në nxitjen e dhunës, veçanërisht te fëmijët, që sjellin probleme të zhvillimit psiko-social të tyre, si dhe mbrojtjen e të dhënave personale.”

Në të njëjtën kohë, Qeveria njoftoi se kishte filluar biseda paraprake me Tiktok për të përcaktuar se cilat do të ishin masat mbrojtëse për fëmijët që mund të zbatoheshin në Shqipëri. Baza ligjore e përdorur për miratimin e VKM 151/2025 përbëhej nga ligji nr. 54/2024, “Për komunikimet elektronike në Republikën e Shqipërisë”, ligji nr. 97/2013, “Për mediat audiovizive në Republikën e Shqipërisë”, i ndryshuar, si dhe ligji nr.18/2017, “Për të drejtat dhe mbrojtjen e fëmijës” (në vijim, të treja si bashku do të referohen si “baza ligjore”).

Masa e ndërprerjes (ose bllokimit) të aksesit në platformën online TikTok brenda territorit të Republikës së Shqipërisë, do të kryhej nga Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike. Në të njëjtën kohë, VKM 151/2025 parashikonte se “pasi të realizohet nga platforma on-line “TikTok” vendosja e filtrave të nevojshëm, mund të vendosen masa të reja ose të rishikohen masat në fuqi.”[3]

Disa shoqata gazetarësh[4] (në vijim, “kërkueset” ose “subjektet kërkuese”) iu drejtuan Gjykatës Kushtetuese (Gjykata) në datën 19.3.2025, ku ndër të tjera, në kërkesat e tyre shprehin se VKM 151/2025 shkelte parimet kushtetuese të lirisë së veprimtarisë ekonomike, Lirinë e shprehjes, të shtypit dhe të drejtën për informim dhe parimin e shtetit të së drejtës, sigurisë juridike dhe pritshmërive të ligjshme. Pasi shqyrtoi çështjen, Gjykata Kushtetuese vendosi konstatimin e cenimit të lirisë së shprehjes dhe të lirisë së shtypit si rezultat i zbatimit të VKM-së nr. 151/2025, duke pranuar kështu pjesërisht kërkesat e kërkuesve.[5]

Në thelb, pyetja që i shtrohej për zgjidhje Gjykatës Kushtetuese ishte kjo: A përputhet ndalimi i përkohshëm i TikTok me kërkesat kushtetuese për mbrojtjen e të drejtave themelore? Përtej vendimit në vetvete, çështja ngre pyetje shumë të rëndësishme dhe me implikime më të gjera që lidhen me përkufizimin e saktë ligjor të platformave online sipas legjislacionit tonë, të rregullimit të tyre si dhe të masave mbrojtëse adekuate që një shtet demokratik duhet të vërë në jetë, kur një gjë e tillë është e nevojshme. Nga përmbajtja e vendimit të Gjykatës Kushtetuese, doli në pah fakti se ekziston një mospërputhje strukturore midis ligjit shqiptar dhe qeverisjes moderne të platformave. Edhe pse mbrojtja e të miturve përbënte një qëllim legjitim publik, baza ligjore dhe proporcionaliteti i masës nuk arritën të përmbushnin standardet kushtetuese të zbatueshme për kufizimet e lirisë së shprehjes.

Për analizën e çështjeve të mësipërme, janë marrë në analizë ligjet përkatëse të përmendura në VKM 151/2021 si dhe ligjet e zbatueshme në fushën ofruesve të shërbimeve të shoqërisë së informacionit, direktivat dhe rregulloret e BE-së për këtë fushë. Njëkohësisht me to, janë marrë në analizë dhe disa vendime të Gjykatës Kushtetuese, me anë të të cilave është munduar të nxirret një linjë drejtuese e jurisprudencës së kësaj gjykate si dhe vendimet e gjykatave evropiane, përkatësisht të Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut dhe Gjykatës së Drejtës së BE-së. Qëllimi i këtij artikulli është që të hedhë dritë mbi situatën aktuale të legjislacionit shqiptar në lidhje me platformat online si dhe natyrën dhe llojin e masave që duhen marrë ndaj ekseseve që shfaqen në to, të përshtatshme për një shoqëri demokratike. Sigurisht, krahasimi me aktet normative të BE-s do të jetë i pashmangshëm, duke patur parasysh aktualitetin e zbatimit të rregullores Digital Services Act në BE, si një akt pararojë e promovimit të vendosjes së një ekuilibri mes lirive individuale dhe gjetjes së mënyrave për të parashikuar kërkesa të duhura për ofruesit e shërbimeve të shoqërive të informacionit (në mënyrë të veçantë platformat) në lidhje me mënyrat për t’u bërë ballë përmbajtjeve të paligjshme, dizinformimit dhe rreziqeve ndaj shoqërisë.

Përpara se të analizohet vendimi i Gjykatës Kushtetuese në raport me masën e marrë nga VKM 151/2021, do të analizohet përmbajtja e këtij të fundit, në raport me kuadrin ligjor ekzistues shqiptar si dhe atë evropian që rregullon fushat e synuara nga VKM, në mënyrë të veçantë atë që lidhet me ofruesit e shërbimeve të shoqërisë së informacionit. Në këtë aspekt, do të shikohet se terminologjia e përdorur nga VKM 151/2025 dhe rrjedhimisht nga Gjykata Kushtetuese në vendimin e saj tregon jo vetëm një kuadër ligjor jo të plotë, por edhe një paqartësi në lidhje me konceptin e këtyre ofruesve, rolit dhe marrëdhënies së tyre me autoritetet publike.

I. OBJEKTIVAT E VKM 151/2021 DHE PAQARTËSITË NË PËRMBUSHJEN E TYRE

Përveç çështjeve të trajtuara nga Gjykata Kushtetuese dhe të konstatuara si antikushtetuese, VKM 151/2021 (në vijim, mund të referohet dhe me termin “akti”) duhet të dallohet për efekte të gjithashnshme që prekin, në thelb, mënyrën si duhet të trajtohet një entitet i shoqërisë së informacionit.

A. Një akt për të mbrojtur të miturit apo për të rregulluar përmbajtjen e platformës në tërësi?

Siç u tha më lart, objektivi i shpallur nga VKM 151/2025 ishte: “shmangia e ndikimeve negative dhe të problematikave sociale në tërësi, kryesisht në nxitjen e dhunës, veçanërisht te fëmijët, që sjellin probleme të zhvillimit psiko-social të tyre, si dhe mbrojtjen e të dhënave personale.[6]”

Relacioni shpjegues që shoqëron VKM-në 151/2025, jepte disa sqarime më shumë në lidhje me objektivin. Konkretisht, sipas relacionit shpjegues, ndërprerja “synon përmirësimin e cilësisë së jetës, minimizimin e rasteve të dhunës dhe bullizmit, të cilat mund të ndikojnë negativisht në mirëqenien emocionale ose sociale, si dhe marrjen e masave konkrete me qëllim fuqizimin e kapaciteteve për identifikimin, raportimin dhe menaxhimin efektiv të këtyre fenomeneve, si rezultat i nevojës urgjente për veprime të koordinuara për të mbrojtur të drejtat e fëmijëve dhe të rinjve.” Relacioni shpjegues e përkufizon objektivin te mbrojtja e fëmijëve dhe rreziqet që vijnë nga përdorimi i rrjeteve sociale.

Synimet e përmendura më lart përmbajnë problematika të konstatuara në të gjithë botën dhe në përgjithësi në të gjithë rrjetet sociale. Në këto kushte, arsyeja përse synohet vetëm Tiktok dhe jo të tjera[7] mund të ngrejë pikëpyetje. Një dallim i tillë në trajtim mund të argumentohet me mënyrën si funksionon Tiktok, sidomos në periudhën kur ngjarja tragjike ndodhi. Themi “mund të argumentohet” sepse, për hir të të vërtetës, relacioni shpjegues nuk jep një informacion të qartë në lidhje me ndonjë specifikë të Tiktok në raport me simotrat e saj dhe kështu, do të bazohemi efektivisht në ato elemente që e bëjnë potencialisht Tiktok më të orientuar drejt shtimit të problematikave të përmendura në VKM dhe në relacionin e tij shpjegues.

Së pari, algoritmi i Tiktok i jep përparësi përmbajtjes që përshtatet me preferencat individuale, pavarësisht nëse përdoruesi ndjek (i bën follow) krijuesin e faqes. Instagram dhe Facebook, nga ana e tyre i jepnin përparësi përmbajtjes së miqve, familjarëve dhe llogarive të ndjekura nga përdoruesi. Së dyti, në platforma si Facebook, shtrirja publike e përmbajtjes së postuar nga një individ varet kryesisht nga rrjeti që ka ai. Në Tiktok, edhe një krijues me zero ndjekës ka potencialin të bëhet viral, duke e bërë atë një platformë ku kreativiteti dhe efekti bombastik kanë më shumë rëndësi. Së treti, shfletimi i pafund i Tiktok dhe formati i videos tërheqëse inkurajojnë konsumin pasiv. Një sjellje e tillë ka më pak të bëjë me angazhimin me miqtë dhe më shumë me zbulimin e përmbajtjes argëtuese.[8] Në fakt, në ditët e sotme, dallimet nuk janë më kaq të qarta, si Instagram ashtu dhe Facebook përdorin algoritme të tilla që i afrohen gjithmonë e më shumë modelit të Tiktok, pavarësisht se ky i fundit mbetet një faqe që përdor në mënyrë agresive dhe ekskluzive algoritmet dhe shfletimin e shpejtë nga videoja në video.

Së dyti, Tiktok jeton nga trendet: nëse një përdorues merr pjesë në sfida virale ose përdor këngët e meloditë që janë në modë, një përdorues ka shumë më tepër mundësi të rrisë audiencën e tij, sepse platforma funksionon duke u bazuar mbi atë që bën “zhurmë” në një moment të caktuar. Suksesi nuk matet me numrin e ndjekësve, por me sasinë e shikimeve dhe angazhimeve që merr një video (madje një video e vetme virale mund të të sjellë më shumë ekspozim sesa muaj të tërë përkujdesjeje për të rritur audiencën në platformat e tjera).[9]

Nga shtjellimi i shkurtër më sipër kuptohet pse tërë prozhektorët ishin kthyer në atë periudhë drejt Tiktok. Veprimet e kryera në jetën reale amplifikohen, ndiqen, imitohen dhe përshkallëzohen në rrjete sociale dhe në këtë fushë, Tiktok po thellonte dallimin me konkurrencën. Modeli ekonomik i Tiktok priret të amplifikojë çdo veprim, sfidë apo fyerje, duke i bërë ato të dukshme në shkallë globale. Edhe pse ngjarja tragjike kishte si pikënisje një konflikt banal që ndodhi në botën reale, askush nuk u habit dhe nuk ngriti pikëpyetje mbi lidhjen shkakësore mes ngjarjes tragjike dhe ekzistencës së Tiktok, sepse të gjithë kishin dëgjuar për debatin rreth mënyrës së funksionimit të Tiktok. Në këtë kuptim, ndjesia publike ishte e tillë që kërkonte marrjen e një mase, e cila, siç ndodh në kësi rastesh, i përgjigjet nevojës së momentit, por jo strategjisë afatgjatë që objektivi i shpallur nga VKM do të kërkonte realisht.

Por pikëpyetja më e madhe lidhet me kategorinë e personave që VKM synon të mbrojë. E gjithë nisma ka qënë e diktuar për të mbrojtur “fëmijët”[10], por kuptohet që efektet e VKM-së shkojnë përtej kësaj kategorie dhe përcaktojnë kufizime për të gjithë përdoruesit. Sipas përfaqësuesve të Qeverisë, “një ndër problematikat kryesore është hapja e llogarive të rreme në rrjetet sociale duke përdorur imazhe ose të dhëna të subjekteve pa pëlqimin e tyre, gjë që sjell pasoja në shkeljen e privatësisë dhe mbrojtjen e të dhënave personale. […] Bazuar në statistikat e referuara nga subjekti i interesuar, për vitin 2024 rezultojnë 80 raportime nga fëmijë dhe të rinj që lidhen me përdorimin e rrjeteve sociale, nga të cilat 56 vetëm me përdorimin e platformës Tiktok”[11].

Nisur nga terminologjia shumë e përgjithshme e përdorur nga përfaqësuesit e Qeverisë (“fëmijë dhe të rinj”), ashtu si dhe nga numri i raportimeve, masa e marrë për ndërprerjen e Tiktok duket, në pamje të parë, qartësisht jashtë çdo proporcioni. Shifra të tilla nuk justifikojnë marrjen e një mase të tillë parandaluese për të gjithë përdoruesit e Tiktok të vendosur në territorin e Shqipërisë. Përkundrazi, sasia e raportimeve dhe përhapja e tyre dhe në rrjete të tjera sociale duhet të ishte objekti i vazhdueshëm dhe konstant i kontrollit të shërbimit të krimit kompjuterik, gjykatave dhe autoriteteve të tjera publike.

Përtej lirive të përdoruesve për të ushtruar të drejtat e tyre kushtetuese, kjo ndërprerje e plotë dhe e pakufizuar krijoi potencialisht dhe problematika të tjera, si ajo që lidhet me të dhënat personale. Në periudhën kur u diskutua ndërprerja e Tiktok, në fuqi ka qenë ligji për të dhënat personale i vitit 2008, edhe pse disa muaj përpara ngjarjeve ishte votuar ligji i ri, i cili do të hynte në fuqi më 1 janar 2025. Ligji në atë kohë nuk kishte qartësinë e ligjit që e zëvendësoi dhe që është sot në fuqi në lidhje me përdorimin e të dhënave personale të të miturve. Konkretisht, ligji në fjalë, duke mos parashikuar ndonjë dispozitë për të miturit, nuk ndalonte përpunimin e të dhënave personale “në kuadër të ofrimit në internet të mallrave ose të shërbimeve të drejtpërdrejta ndaj” tyre, që do të thotë se, rregullat e përcaktimit të personave që mund të kenë llogari në platformë si dhe përpunimit të të dhënave personale rregullohen nga vetë platforma, për sa kohë respektohet parimi universal i dhënies së pëlqimit. Në këtë kuptim, filtrimi në bazë të moshës[12] i personave që mund të kenë llogari në platformë do të mbetej tërësisht në dorë të vetë platformës. Por ligji që është sot në fuqi ndryshoi këtë aspekt duke parashikuar se “përpunimi i të dhënave personale të të miturit mbi bazën e dhënies së pëlqimit, është i ligjshëm vetëm nëse i mituri është të paktën 16 vjeç. Kur i mituri është nën moshën 16 vjeç, përpunimi është i ligjshëm vetëm kur pëlqimi jepet ose autorizohet nga prindi ose kujdestari i tij ligjor.”[13]

Një parashikim i tillë ligjor përbën një detyrim konkret për Tiktok, sepse një rregull i tillë i imponohet atij për territorin e Shqipërisë, në bazë të ligjit për të dhënat personale[14]. Mirëpo, kuptohet që zbatimi i vullnetit shtetëror nga ana e platformave mund të kërkojë kohë derisa të gjendet mënyra praktike sesi do të zbatohet për territorin e Shqipërisë kjo dispozitë.

Është pikërisht gjetja e një pike takimi mes platformës dhe shtetit shqiptar për mënyrën sesi do të zbatohej kjo dispozitë që duhet të shërbente si bazë për negociatat mes të dyve. Dhe këtu mund të shtrohej pyetja nëse ishte e nevojshme të ndërpritej shërbimi për 12 muaj për të gjithë përdoruesit e Tiktok, për t’i dhënë një zgjidhje kësaj çështjeje? Kjo pyetje mbeti pa përgjigje për arsye se çështja e të dhënave personale nuk u shqyrtua për nga Gjykata Kushtetuese për arsye se nuk u ngrit si pretendim nga subjektet kërkuese. [15]

Po në lidhje me të dhënat personale, ndërprerja e Tiktok sjell dhe problematika të tjera në raport me të drejtat që kanë përdoruesit në raport me të dhënat e tyre personale. Kështu, sipas ligjit për të dhënat personale, subjekti i të dhënave (në këtë rast, përdoruesit) ka disa të drejta, të cilat mund të kufizohen vetëm në raste të përcaktuara nga ky ligj. Me anë të këtyre të drejtave, subjekti i të dhënave ruan lidhjen me të dhënat e tij personale, lidhje e cila shprehet përmes të drejtës për të patur akses në të dhënat e tij personale[16], e drejta për të kërkuar korrigjimin dhe fshirjen e tyre[17], e drejta për t’u harruar[18] dhe e drejta për të detyruar kontrolluesin që të kufizojë përpunimin e të dhënave personale[19]. Zbatimi i këtyre të drejtave mbetet i parealizueshëm nëse një ndërhyrje e jashtme nga marrëdhënia mes përdoruesit dhe platformës online i kufizon ato (përfshi dhe ndërprerjen). Kufizimi i këtyre të drejtave nuk është i paligjshëm ose jokushtetues në vetvete, të diktuara nga nevoja të interesit publik ose të mbrojtjes së interesave të vetë kontrolluesit, këto kufizime mund të zbatohen rregullisht. Megjithatë, kufizimi duhet të rrethohet nga disa barriera mbrojtëse. Kështu, “kufizimi duhet të respektojë thelbin e të drejtave dhe të lirive themelore e të jetë i nevojshëm e proporcional në një shoqëri demokratike për të garantuar sigurinë kombëtare, sigurinë publike ose interesat ekonomikë të vendit, për parandalimin e trazirave ose të veprave penale, ose për mbrojtjen e të drejtave e të lirisë së personave të tjerë.[20]” Parimi i proporcionalitetit është gur themeli i çdo ndërhyrjeje ose kufizimi të të drejtave dhe kjo vlen dhe për të dhënat personale. Ky parim vlen për kontrolluesin, pra për entitetin që përpunon të dhënat personale, por në rastin konkret, nëse shërbimi i kontrolluesit ndërpritet për shkak të një ndërhyrjeje të tretë (autoritetit shtetëror), nga përmbajtja e ligjit lihet të nënkuptohet se çështja e të dhënave personale do të jetë pjesë e zgjidhjes që duhet të ishte parashikuar që në momentin kur ndërhyrja është menduar dhe miratuar.[21] Jo vetëm kaq, por nëse i referohemi pjesës sqaruese të rregullores së BE “General Regulation of Data Protection Regulation” (GDPR), do të kuptohet se masat duhet të jenë të qarta dhe të sakta, si dje zbatimi i tyre duhet të jetë i parashikueshëm për subjektet e të dhënave, në pajtim me vendimet e gjykatave evropiane.[22] Në këtë kuptim, ndërprerja totale e aksesit në Tiktok, si masë që një ligjvënës kombëtar mund ta marrë, duhet të ndjekë parimet e përcaktuara më sipër, në mënyrë që masa të jetë në pajtim me to. Të gjitha këto mbeten në stadin e interpretimeve, derisa asnjë hap i mësipërm nuk është testuar gjyqësisht.

B. Një akt që vë në dukje hendekun ligjor në Shqipëri lidhur me “platformat online”

Siç u tha më lart, baza ligjore mbi të cilën është mbështetur VKM 151/2021 përbëhet nga ligji për komunikimet elektronike[23], ligji për mediat audiovizive[24] dhe ligji për të drejtat dhe mbrojtjen e fëmijës[25]. Asnjëra prej tyre nuk i jep një përkufizim të qartë juridik platformave online.

Në radhë të parë, duhet kuptuar nëse cilësimi juridik i Tiktok si “platformë online” është i parashikuar në ligj. Togfjalëshi “platformë online” edhe pse i kuptueshëm, nuk gjen një përkufizim juridik në legjislacionin tonë. Një përkufizim i tillë nuk gjendet në ligjin për komunikimet elektronike. Në fakt, përmendja e ligjit për komunikimet e elektronike, përveçse e një natyre periferike, nuk ka pse të shërbejë si një bazë ligjore kur bëhet fjalë për platforma të tilla. Themi “periferike” sepse shërbimi i ofruar nga platforma vjen nëpërmjet një rrjeti që ofron shërbime të komunikimeve elektronike, ku përfshihet dhe aksesi në internet.[26] Në këtë kontekst, përmendja e ligjit për komunikimet elektronike përbën thjesht një tregues se platforma sigurohet “online” dhe jo nëpërmjet ndonjë mekanizmi tjetër transmetues që parashikohet, për shembull në ligjin për mediat audivizive (nëpërmjet shfrytëzimit të frekuencave).

Cilësimi juridik i platformës online ka rëndësi për përcaktimin e përgjegjësisë së saj në raport me të tretët. Në thelb, platforma nuk është gjë tjetër veçse një ofrues i një shërbimi të shoqërisë së informacionit: një përkufizim të tillë e gjejmë si në ligjin bazë për tregtinë elektronike (që çuditërisht mungon në bazën ligjore), ashtu si dhe në direktivën bazë për tregtinë elektronike.[27]

Konkretisht, në bazë të ligjit për tregtinë elektronike, shërbimet e shoqërisë së informacionit janë përkufizuar si shërbimet, që ofrohen përkundrejt pagesës, në distancë, nëpërmjet mjeteve elektronike dhe me kërkesë individuale të marrësit të shërbimit.[28] Në këtë përkufizim gjejmë në mënyrë të plotë dhe shteruese elementet që karakterizojnë një platformë online ose rrjet social. Ashtu siç e sqaron dhe ligji për tregtinë elektronike, kemi të bëjmë me shërbime që ofrohen në distancë, nëpërmjet mjeteve/pajisjeve elektronike, nëpërmjet transmetimit të informacionit te përdoruesi, me kërkesë të këtij të fundit.[29] Në këtë kuptim, një platformë online ligjërisht hyn te ofruesit e shërbimeve të shoqërisë së informacionit. Rëndësia e një përkufizimi të tillë nuk është vetëm e rendit semantik, por edhe e atij juridik. E para lidhet me ushtrimin e lirë dhe pa nevojën e ndonjë autorizimi të një shërbimi të shoqërisë së informacionit.[30] Ky është një parim i rëndësishëm sepse siguron lirinë e shprehjes, të qarkullimit dhe ideve, mallrave dhe shërbimeve në mënyrë të lirë, pa ia nënshtruar një gjë të tillë ndonjë autorizimi paraprak (në njëfarë mënyre, është një tregues i vullnetit për të trajtuar mjedisin digjital ose virtual në të njëjtën mënyrë me botën reale). Implikimi i dytë ligjor është se këto shoqëri, për sa kohë ofrojnë shërbime ndërmjetëse, siç është rasti i platformave (që do shikohet më poshtë) nuk kanë përgjegjësi për përmbajtjen[31] dhe kjo parashikohet qartësisht në nenet 15 dhe 17 të ligjit për tregtinë elektronike.

Ky regjim juridik bazohet në mungesën e përgjegjësisë për këta ofrues të shërbimit të shoqërisë së informacionit, për shkak se nëse do të vlente e kundërta, ata nuk do të ishin praktikisht në gjendje që të ofronin këtë shërbim dhe, mbi të gjitha, do të shkelnin privatësinë dhe lirinë e shprehjes së personave ose entiteteve që hapin llogari në këto faqe për të shfrytëzuar shërbimet e shoqërisë së informacionit që ato ofrojnë. Natyrisht, mungesa e përgjegjësisë ka kufijtë e tij që janë parashikuar për secilin rast të përmendur, megjithatë ato nuk i përgjigjen kërkesave dhe urgjencës së kohës.[32] Sipas ligjit për tregtinë elektronike[33], ofruesit e shërbimit të shoqërisë së informacionit, që ofrojnë shërbime ndërmjetëse, kryejnë transmetimin e thjeshtë të informacionit, ruajtjen e përkohshme të informacionit si dhe në shërbimet e host-imit. Është pikërisht ky shërbim i fundit që karakterizon shërbimet e ofruara nga platformat.

Sipas regjimit juridik të host-uesve, siç parashikohet në ligjin për tregtinë elektronike, një shërbim i shoqërisë së informacionit konsiston në host-im, ofruesi i shërbimit të shoqërisë së informacionit nuk është përgjegjës për informacionin e ruajtur me kërkesën e marrësit të shërbimit, nëse ofruesi i shërbimit: a) nuk ka ose nuk mund të ketë dijeni për veprimtarinë e paligjshme të marrësit ose të përmbajtjes së informacionit dhe, për sa u përket pretendimeve për dëme, nuk është në dijeni të fakteve a rrethanave prej të cilave rrjedh aktiviteti apo informacioni i paligjshëm; b) me marrjen e këtij informacioni, vepron menjëherë për të hequr ose çaktivizuar aksesin në informacion.[34] Parimi është (dhe mbetet edhe sot) që këta ofrues (platformat) nuk mund jetë automatikisht përgjegjës për përmbajtjen e informacionit të ruajtur në shërbimet e tyre.

Ky ka qënë qëndrimi juridik deri në ditën kur u kuptua se platformat online nuk mund të fshiheshin më prapa detyrimit për të qëndruar neutral, por duhet të mbanin përgjegjësi, e cila buronte edhe prej mënyrës se si këto platforma siguronin shpërndarjen (përhapjen) e informacionit. Sipas Komisionit Evropian, përgjegjësia nuk do të konsistonte në vënien nën diskutim të parimit të përjashtimit të përgjegjësisë, përndryshe do të legjitimohej dhe bllokimi i faqeve dhe platformave, por në detyrimin për platformat që të parashikonin rregulla për të luftuar përmbajtjet e dëmshme, mungesa e të cilave dënohet me gjobë[35], por jo me përgjegjësi direkte për përmbajtjen.

Në këtë periudhë lindi dhe termi juridik i platformës online. Nga pikëpamja ligjore, ky term është i panjohur për ligjin shqiptar, por siç u tha më lart, ai njihet dhe gjen përkufizimin e tij në rregulloren Digital Services Act.[36] Kjo rregullore shënon, në rang BE-je, përpjekjen më të madhe të rregullimit[37] të ofuesve të shoqërisë së shërbimit të informacionit, në radhë të parë duke i identifikuar ato në raport me aktivitetin që kryejnë dhe me madhësinë që kanë. Kështu, kjo rregullore i përkufizon platformat online si shërbimi i host-imit (depozitimit, ruajtjen) dhe administrimit të përmbajtjes, pa u përfshirë në përmbajtje (e cila i përket dhe administrohet nga përdoruesi) dhe që, me kërkesë të përdoruesit, depozitojnë ose përhapin informacionin në publik[38], duke i dhënë kështu një kuptim të plotë dhe të qartë konceptit, që mungon në ligjin tonë.

* Ofrues të shërbimeve të shoqërisë së informacionit

** Platforma online

*** Platforma të shpërndarjes së videove

Në këtë formë siç e ka ligji ynë sot, aktiviteti i platformave mbetet gjerësisht i pambuluar, ose i paaftë për të rregulluar në mënyrë të vazhdueshme veten e tyre. Midis situatës aktuale të tyre dhe ligjit, ekziston një hendek shumë i madh që është mbushur pjesërisht nga ndryshimet e ligjit për medit audiovizive, për sa i përket shpërndarjes së videove, por mungesa më e madhe është fakti që asgjë në ligjin shqiptar nuk është bërë për të përafruar legjislacionin tonë me rregulloren Digital Services Act, një rregullore që integron në sistemin e saj llojet dhe natyrat e ndryshme të ofruesve të shoqërisë së informacionit, në mënyrë të veçantë, platformat online, sidomos ato të mëdha, siç është Tiktok. Rregullorja Digital Services Act nuk ka prekur regjimin juridik të përjashtimit të përgjegjësisë, por ka rritur kërkesat për rregullim të brendshëm, nëpërmjet parashikimit të procedurave për të kapur dhe hequr përmbajtjet e dëmshme, ashtu siç janë kufizuar nga direktivat e miratuara herë pas here, ose nga ligjet kombëtare.[39] Ky përafrim në Shqipëri nuk është bërë. I vetmi hap që është hedhur në këtë drejtim është miratimi i rregullave më të forta për rastet e shpërndarjeve të videove “online”, nëpërmjet ligjit për mediat audiovizive.

1. Kontrolli i platformave që shpërndajnë video

Çështja e videove që qarkullojnë nëpër platforma është tashmë një problem brenda problemit më të madh të rrjeteve sociale dhe nevojës për të kontrolluar ekseset e vëna re në to. Kjo problematikë gjeti së pari një përgjigje në rang evropian, si përgjigje e realiteteve të reja të tregut audiovizual. Kështu, direktiva që rregullon çështjet e shërbimeve mediatike audiovizuale u përditësua në vitin 2018, duke integruar kështu dhe ato që quhen në direktivë “platformat që shpërndajnë video” dhe që i binden një logjike të dyfishtë: janë edhe shoqëri që ofrojnë shërbime të shoqërisë së informacionit, por kanë gjithashtu dhe tiparet e një shërbimi mediatik audiovizual, pasi japin mundësinë e aksesit në programe audiovizuale si dhe në video të gjeneruara (të prodhuara) prej përdoruesve. Siç e shpreh dhe vetë direktiva “këto shërbime të mediave sociale duhet të përfshihen në fushën e kësaj Direktive […], pasi ato konkurrojnë për të njëjtën audiencë dhe me ardhura me shërbimet mediatike audiovizuale. Gjithashtu, ato kanë një impact të konsiderueshëm në atë që ato bëjnë të mundur që përdoruesit të formësojnë dhe të influencojnë opnionet e përdoruesve të tjerë. Për këtë arsye, në mënyrë që të mbrohen të miturit prej përmbajtjeve të dëmshme dhe të gjithë qytetarët kundër nxitjes së urrejtjes, dhunës dhe terrorizimt, këto shërbime duhet të mbulohen nga kjo Direktivë.[40]

Siç lexohet më sipër, qëllimi i integrimit të këtyre platformave në këtë direktivë nuk ka qënë që të kenë një status të njëjtë me shoqëritë që ofrojnë shërbime mediatike audiovizuale. Të dytat i nënshtrohen ligjeve territoriale që lidhen me marrjen e autorizimeve dhe licencimeve të mevojshme, ndërkohë që platformat, sikurse u tha më lart, janë shoqëri të informacionit dhe si të tilla “nuk i nënshtrohen ndonjë autorizimi paraprak.” Qëllimi ka qënë që të mbrohen të miturit nga përmbajtjet e dëmshme si dhe të gjithë qytetarët nga nxitjet për urrejtje, dhunë apo terrorizëm, duke bërë kështu që objekti i kontrollit për këto platforma të jetë më i kufizuar në raport me shoqëritë mediatike audiovizuale. Integrimi i tyre në këtë direktivë ka qenë i diktuar nga një situatë urgjence të madhe pikërisht nga përhapja e videove me përmbajtje të dëmshme. Siç ndodh shpesh me teknologjinë, aspektet rregullatore janë gjithmonë një hap prapa në raport me të dhe për rrjedhojë, nxitur prej nevojës urgjente për një zgjidhje sa më të përshtatshme, ligjvënësi evropian përfshiu këto platforma në direktivën e shërbimeve audiovizuale.

Ndryshimet e ligjit për mediat audiovizive në Shqipëri ndoqën këtë drejtim dhe kështu, në vitin 2023, u miratuan ndryshimet përkatëse. Këto ndryshime shtuan përkufizimin e platformave të shpërndarjes së videove dhe fushëveprimin e ligjit për to. Konkretisht, një platformë e tillë përkufizohet si “një shërbim, qëllimi kryesor i të cilit ose i një pjese të shkëputur të tij, apo një funksion thelbësor i shërbimit është ofrimi për publikun e gjerë të programeve, videove të krijuara nga përdoruesi ose të dyjave së bashku, me qëllim informimin, argëtimin ose edukimin nëpërmjet një rrjeti të komunikimeve elektronike për të cilat ofruesi i platformës së shpërndarjes së videove nuk ka përgjegjësi editoriale […]”.[41] Nga përkufizimi, kuptohet se vetëm një pjesë e rrjetit social preket nga zbatimi i ligjit për mediat audiovizive dhe është ajo pjesë që ka të bëjë me transmetimin dhe/ose gjenerimin e videove të marra nga programacione të ndryshme ose të krijuara nga vetë përdoruesi dhe mbi të gjitha, rrjeti social, për këto lloj përmbajtjesh, nuk ka përgjegjësi editoriale. Mungesa e përgjegjësisë editoriale e dallon shumë qartë platformën e shpërndarjes së videove nga shërbimet e tjera mediatike, të cilat kanë përgjegjësi editoriale dhe që përcaktojnë mënyrën e organizimit të saj[42] e kanë shtyllën kurrizore mbi të cilën bazohet e gjithë ngrehina e një organizate të tillë. Siç e përcakton qartë dhe direktiva për shërbimet mediatike audiovizive, platformat e shpërndarjes së videos nuk kanë përgjegjësi editoriale dhe janë platforma që i nënshtrohen përkufizimit të konceptit të ofruesve të shërbimeve të shoqërisë së informacionit.[43]

Këto platforma nuk mund t’i nënshtrohet tërësisht ligjit për mediat audiovizive dhe parashikimeve të tij, si për shembull marrja e një autorizimi (ose licence), sepse këto platforma nuk janë furnizues përmbajtjesh, por hapësira ku magazinohet (shërbimi i host-imit) dhe shpërndahet informacioni dhe mbi të gjitha, e kanë të përjashtuar ligjërisht detyrimin për të marrë një autorizim paraprak, ndryshe nga shoqëritë mediatike audiovizive, të cilat për arsye organizimi dhe përdorimi të frekuencave , e kërkojnë dhe u jepet një e tillë prej autoritetit rregullator.[44] Sigurisht, për shkak të madhësisë së tyre dhe impaktit që ato kanë në popullsi, një kontroll duhet ushtruar dhe një kontroll i tillë ushtrohet efektivisht në dy mënyra: (i) nëpërmjet kontrollit të autoritetit rregullator (AMA) në mënyrë të drejtpërdrejtë[45] dhe/ose nëpërmjet (ii) mekanizmave të vetërregullimit.[46] Në të dyja rastet platforma duhet të ketë parasysh se videot e transmetuara në të nuk duhet të (i) nxisin dhunë ose urrejtje kundrejt një grupi personash ose një anëtari të një grupi mbi baza të tilla, si: gjinia, raca, ngjyra, origjina etnike ose shoqërore, tiparet gjenetike, gjuha, feja, besimi, opinioni politik, kombësia, anëtarësimi i një pakice kombëtare, prona, lindja, paaftësia, mosha apo orientimi seksual, si dhe çdo formë tjetër diskriminimi sipas legjislacionit në fuqi për mbrojtjen nga diskriminimi dhe (ii) as nuk nxisin kryerjen e veprave terroriste.[47]

Në fakt, në rastin e platformave si punë e Tiktok, autoriteti rregullator shqiptar i ka duart e lidhura. Konkretisht, kompetenca e autoritetit rregullator është e kufizuar në aspektin e subjekteve që ajo i drejtohet. Sipas ligjit për mediat audiovizive “ofruesi i shërbimit të platformave të shpërndarjes së videove është në juridiksionin e Republikës së Shqipërisë kur zyra apo struktura drejtuese e tij është në territorin e Republikës së Shqipërisë.”[48] Kjo do të thotë se aftësia e ligjit shqiptar për të nënshtruar një platformë si Tiktok, e cila nuk i përgjigjet kritereve të përcaktuara në ligj është shumë e kufizuar. Kjo shkaktoi dhe detyrimin për të gjetur një marrëveshje me Tiktok, me fjalë të tjera, për t’i dhënë mundësi vetë Tiktok që të pranojë vullnetarisht të hyjë në një formë bashkëpunimi me shtetin shqiptar, bashkëpunim i cili, gjykuar nga pohimet e autoriteteve publike[49] u arrit. Kështu, në zbatim të këtij bashkëpunimi, AMA njoftoi së fundi se në faqen e saj të internetit për fshirjen “videove me përmbajtje të dëmshme” si rezultat i bashkëpunimit mes qytetarëve, AMA-s dhe Tiktok.[50]

Në këtë pikëpamje, është e vështirë të pranohet se nisma për ndërprerjen e Tiktok kishte një bazë ligjore të mirëfilltë. Marrja e masës drastike të ndërprerjes, megjithë problematikat e dukshme ligjore që ajo mbartte, mund të ketë shërbyer si katalizator i një ndryshimi ose i një fillimi të ri në raport me platformën, por edhe kjo mbetet për t’u parë, sepse shpërndarja e videove do të vijojë dhe më shumë se një ndërprerje, do të duhet një punë e vazhdueshme monitorimi dhe kontrolli aposteriori, siç është rregulli në një shoqëri demokratike, por edhe sepse shpërndarja e videove përbën vetëm një prej aspekteve të këtyre platformave.

2. Kontrolli i platformave online (përtej shpërndarjes së videove)

Një rrjet social nuk ka vetëm video, edhe pse është tashmë e pranuar që përmbajtjen në format audiovizual po zënë një hapësirë gjithmonë e më të madhe në to. Aspekte ligjore që rregullojnë këto rrjete sociale janë të pafundme dhe nuk mund të kufizohen ose të reduktohen vetëm në çështjen e përmbajtjes audiovizive që gjenerohen prej përdoruesve. Duhet një zgjidhje më gjithëpërfshirëse, e cila nuk gjendet më në ligjin aktual për tregtinë elektronike, edhe pse, siç u tha më lart, bazat janë. Në këtë kuptim, rasti i Tiktok nxori në pah hendekun ligjor që kemi në Shqipëri në lidhje me rregullimin e rrjeteve sociale, ashtu si dhe nevojën e koordinimit të plotë me BE-në, duke ditur se të vetëm, nuk mund të përballojmë dot trysninë dhe forcën goditëse të këtyre platformave.

Nevojitet një përafrim i shpejtë, por edhe i mirëmenduar me rregulloren e famshme Digital Services Act, e hyrë ne fuqi në hapësirën e BE-së, tërësisht i zbatueshëm që nga data 17 shkurt 2024 në atë hapësirë. Ndër shumë parimet që sjell ky rregullore, është dhe risia e madhe e përkufizimit të platformave online, si shërbime të shoqërisë së informacionit që kryejnë shërbime hostimi (siç janë të gjitha “rrjetet sociale” ose “platformat online”) dhe që kanë detyrime të qartë raportimi dhe transparence të përcaktuar me detaje nga rregullorja. Gjithashtu, rregullorja sjell një risi që konsiston në kategorizimin e posaçëm të disa platformave online, të dallueshme nga të tjerat për shkak të numrit shumë të madh të përdoruesve mujorë brenda kufijve të BE-së, që duhet të jetë, sipas rregullores Digital Services Act, e barabartë ose më të lartë se 45 milionë.[51] Ofruesit e platformave shumë të mëdha online duhet të identifikojnë, analizojnë dhe vlerësojnë me kujdes çdo rrezik sistemik në Bashkimin Evropian që rrjedh nga mënyra si është dizajnuar ose si funksionon shërbimi i tyre, përfshirë sistemet algoritmike.[52]

Konkretisht, në lidhje me vlerësimin e riskut, platformat e mëdha duhet të të vlerësojnë dhe adresojnë rregullisht rreziqet sistemike që rrjedhin nga projektimi, funksionimi dhe përdorimi i shërbimeve të tyre, duke përfshirë sistemet algoritmike. Këto vlerësime duhet të kryhen të paktën një herë në vit dhe duhet të vlerësojnë rreziqe të tilla si përhapja e përmbajtjes së paligjshme, shkeljet e të drejtave themelore, të dhënave personale, proceseve zgjedhore dhe sigurisë publike. Ata gjithashtu duhet të marrin në konsideratë ndikimet negative që lidhen me dhunën me bazë gjinore, shëndetin publik, mbrojtjen e të miturve dhe mirëqenien fizike dhe mendore të individëve.[53] Në të njëjtën linjë, këto platforma duhet të parashikojnë masa për  të zbutur risqet të cilat konsistojnë në, ndër të tjera, përshtatjen e sistemit të moderimit si dhe testimin dhe përshtatjen e e sistemeve të tyre algoritmike.[54]

Është e qartë se asnjë detyrim që mund të vendosim mbi këto platforma të mëdha online nuk do të ketë sukses nëse nuk koordinohet me BE-në, deri në çastin e pranimit tonë me efekte të plota atje, gjë që do e bënte rregulloren direkt të aplikueshme dhe, ato detyrime që Tiktok ka në Evropë, do të jene të zbatueshme në mënyrë të drejtpërdrejtë dhe në Shqipëri, gjë që nuk është sot dhe kjo mund të jetë një burim problematikash të cilat, bashkëpunimet me këto platformat, siç bëhet sot, nuk do të jenë gjithmonë të efektshme.

3. A ishte VKM instrumenti i duhur për këtë nismë

Kjo është çështje që është konstatuar nga Gjykata Kushtetuese dhe si e tillë, do të trajtohet më poshtë. Megjithatë, këtu duhet të vëmë theksin te fakti që instrumenti i zgjedhur, pra VKM, ka qenë i bazuar në një dispozitë të ligjit për mbrojtjen e fëmijës. Dispozita në fjalë e ligjit i jep Këshillit të Ministrave kompetencë të përcaktojë “masat për mbrojtjen e fëmijëve nga aksesi në përmbajtje të paligjshme dhe/ose të dëmshme në internet”[55]. Si nga pikëpamja ligjore e brendshme, ashtu dhe nga pikëpamja e të drejtës evropiane, përcaktimi i organit që do të vendosë këto masa lihet në çmim të ligjvënësit që, në rastin konkret, i është dhënë si kompetencë Këshillit të Ministrave. Megjithatë, në çdo rast, marrja e masave të kësaj natyre duhet të respektojë të drejta të tjera që bien ndesh me detyrimin që ka shteti për të mbrojtur fëmijët nga përmbajtjet dëmshme: një numër ekuilibristi që është inherente e çdo autoriteti publik i një shoqërie demokratike, një ushtrim që Gjykata Kushtetuese e konstatoi si të parealizuar mirë.

II. SHQYRTIMI KUSHTETUES I NDËRPRERJES SË TIKTOK

Shqyrtimi kushtetues solli disa saktësime të nevojshme në lidhje me ushtrimin e të drejtave kushtetuese në mjedisin digjital.

Në aspektin substancial, Gjykata Kushtetuese duhet të shqyrtonte dy kërkesa kryesore të paraqitura prej subjekteve kërkuese: shkelja e lirisë së veprimtarisë ekonomike dhe shkelja e lirisë cenimin e lirisë së shprehjes, të shtypit dhe të së drejtës për informim. Nëse për rastin e parë, Gjykata Kushtetuese konstatoi se subjektet nuk legjitimoheshin, ajo shqyrtoi dhe pranoi kërkesën e tyre në lidhje me rastin e dytë. Kjo nuk do të thotë se nuk ndërprerja e Tiktok nuk ka krijuar efektivisht bazë për konstatimin e shkeljes së lirisë së veprimtarisë ekonomike, por se, në aspektin procedural, ishte vetëm cenimi i lirisë së shprehjes që përmbushte kushtet për t’u shqyrtuar prej Gjykatës Kushtetuese.

A. Cenimi i lirisë së veprimtarisë ekonomike

Subjektet kërkuese pretenduan përpara Gjykatës Kushtetuese se kufizimi i aksesit në Tiktok kishte sjellë pasoja ekonomike, përfshirë kufizimin e burimeve financiare për gazetarët që mbështeten në të për të siguruar të ardhura nëpërmjet publikimit dhe shpërndarjes së lajmeve. Gjykata Kushtetuese konstatoi se “kërkueset nuk kanë arritur të argumentojnë në nivel kushtetues një lidhje të drejtpërdrejtë dhe konkrete ndërmjet aktit të kundërshtuar dhe cenimit të lirisë së veprimtarisë ekonomike në raport me vetë kërkueset”. Argumenti i Gjykatës Kushtetuese është në linjë me qëndrimin e saj konstant në raport me legjitimitetin ratione materiae. […] Megjithatë, kjo nuk do të thotë se ndërhyrja nëpërmjet VKM-së nuk përbën në vetvete një shkelje të kësaj lirie të parashikuar në Kushtetutë. Pyetja nëse ka patur ose jo shkelje të kësaj lirie mbeti pa përgjigje për shkak se kërkuesit nuk argumentuan ekzistencën e një lidhje të drejtpërdrejtë dhe konkrete mes VKM dhe cenimit të lirisë, kritere këto që janë të domosdoshme për të legjitimuar në substancë palën kërkuese dhe kështu, për t’i lejuar Gjykatës Kushtetuese të shqyrtojë çështjen në themel.

Është fakt se tashmë, rrjetet sociale janë kthyer në platforma ku zhvillohen aktivitete të natyrës tregtare. Secila prej tyre kanë logjikën e tyre ekonomike, të cilën shumë përdorues, në radhë të parë influencerat, kanë ditur që t’i shfrytëzojnë më së miri këto aspekte, kryesisht ato që lidhen me monetizimin e përmbajtjeve. Investimi në rrjetet sociale është tërësisht dhe qartësisht një shprehje e një aktiviteti ekonomik, i cili nuk duhet neglizhuar. Të ardhurat e gjeneruara prej aktivitetit në rrjetet sociale janë gjithmonë në rritje. Në vitin 2024, është konstatuar se të ardhurat e gjeneruara nga rrjetet sociale prej gjeneruesve të përmbajtjeve (pra krijuesve të postimeve, videove e kështu me radhë, ku futen dhe influencerat) arrinin shumën prej 33 milionë euro.[56] Në këtë lëmë, Tiktok, për shkak të politikave shumë avantazhuese të monetizimit që ka në raport me platformat e tjera[57], ishte dhe është më e preferuara e përdoruesve që kryejnë aktivitete tregtare online.[58] Tashmë, aktiviteti ekonomik është i pamohueshëm, aq sa formalizimi i saj është bërë një nga synimet e autoriteteve tatimore shqiptare.[59] 

Në këto kushte, është i pamohueshëm fakti që ndërprerja e shërbimeve të Tiktok përbënte një ndërhyrje në aktivitetin tregtar (ekonomik) të shumë përdoruesve, rrjedhimisht dhe një ndërhyrje e tillë do të duhej të bëhej objekt i shqyrtimit kushtetues. Gjykata Kushtetuese ka patur rastin që të përcaktojë kuptimin e lirisë së aktivitetit ekonomik si dhe kriteret e ndërhyrjes ndaj kësaj të drejte. Së pari, liria e veprimtarisë ekonomike[60] nënkupton, “të drejtën për të lidhur kontrata, individualisht ose kolektivisht, lirisht dhe mbi bazën e vullnetit personal, të drejtën për të zgjedhur aktivitetin që dëshiron të ushtrojë individi, të drejtën për të zgjedhur një punë sipas preferencës […].” Në të përfshihen të gjitha të drejtat që lidhen me prodhimin, shpërndarjen ose konsumin e mallrave dhe të shërbimeve dhe përmban në vetvete shumë të drejta dhe liri, si: liria e biznesit ose aftësia për të krijuar dhe mbyllur një sipërmarrje, liria e tregtisë ose mungesa e barrierave lidhur me importimin dhe eksportimin e mallrave dhe të shërbimeve.[61] Veprimtaria ekonomike e zhvilluar në mjedisin digjital hyn tërësisht në përkufizimin e dhënë më sipër.

Sigurisht që veprimtaria ekonomike kërkon rregullim dhe për këtë, është vetë Kushtetuta që parashikon kufizime që mund të vendosen vetëm me ligj dhe për arsye të rëndësishme publike.[62] Kriteri i arsyes së rëndësishme publike përmban në vetvete idenë e proporcionalitetit të ndërhyrjes. Megjithatë, Gjykata Kushtetuese, në jurisprudencën e saj e trajton lirinë e aktivitetit ekonomik si një të drejtë të natyrës individuale, duke bërë kështu që parashikimet në Kushtetutë në lidhje me këtë liri, t’i lidhë me përmbajtjen e nenit 17 të Kushtetutës, e cila përmban kritere më të qarta në lidhje qëllimin e masës si prania e një interesi publik ose për mbrojtja e të drejtave të të tjerëve dhe me proporcionalitetin e saj, duke specifikuar gjithashtu se kufizimi duhet të jetë në përpjesëtim me gjendjen që e ka diktuar atë.[63]

Kushtetuta pra ka përcaktuar kornizat brenda të cilës një kufizim duhet të analizohet: (i) instrumenti me të cilin mund të bëhet kufizimi (ligj), (ii) arsyeja përse nevojitet një kufizim (interes publik ose mbrojtja e të drejtave të të tjerëve, në rastin konkret fëmijëve) dhe (iii) kriteri i proporcionalitetit të kufizimit.

Nga të tre këto kritere, ndërprerja e Tiktok përmbush, në pamje të parë kriterin e arsyes që ka shtyrë vënien në jetë të kufizimit. Gjykimi i proporcionalitetit në rastin konkret do të ishte i rëndësishëm, pasi do të ndihmonte në kornizimin më të plotë të këtij koncepti edhe për rastet kur kufizimi i lirisë ekonomike nuk ka lidhje direkte me të, por bëhet për të mbrojtur një interes tjetër, qoftë për nga natyra (të drejtat e fëmijëve) dhe për nga sasia (synohen të mbrohen një pjesë e përdoruesve që përbëjnë totalin e përdoruesve të një platforme online). Këto çështje mbeten për t’u trajtuar në të ardhmen. E njëjta gjë nuk mund të thuhet për parimin kushtetues të lirisë së shprehjes, të shtypit dhe të së drejtës për informim.

B. Cenimi i lirisë së shprehjes, të shtypit dhe të së drejtës për informim

Kushtetuta parashikon se liria e shprehjes dhe e shtypit është e garantuar, ndërsa censura paraprake e mjeteve të komunikimit ndalohet.[64] Sipas jurisprudencës së Gjykatës, shkëmbimi i ideve dhe informimi i lirë janë ndër mjetet më të rëndësishme dhe më efikase për të kontrolluar demokracinë si formë të qeverisjes. Nëpërmjet tyre pushteti shtetëror bëhet më transparent, më efikas dhe më afër qytetarit. Liria e shprehjes është, gjithashtu, bazë dhe kusht i domosdoshëm paraprak për garantimin e një sërë të drejtash dhe lirish të tjera themelore.[65]

Bazuar në standardet e përcaktuara nga vetë ajo, Gjykata Kushtetuese vlerësoi se komunikimi, ndërveprimi dhe shpërndarja e informacionit nëpërmjet platformave online përfshihen në fushën e mbrojtjes së parimeve të përmendur më sipër të lirisë së shprehjes, në kombinim dhe me parashikimet e nenit 10 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, për aq sa këto platforma shërbejnë si hapësira të debatit publik, të informimit dhe, sipas rastit, të ushtrimit të lirisë së shtypit, kur përdoren nga media dhe gazetarët për komunikim publik dhe ndërveprim me audiencën.[66]

Njësoj si me lirinë ekonomike, Gjykata Kushtetuese ripërsëriti parimin se se liria e shprehjes mund të kufizohet me ligj, por ky kufizim, duhet të jetë në përpjestim të drejtë me interesin publik ose me të drejtat e tretëve që e diktojnë një kufizim të tillë. Madje, shteti ka një hapësirë veprimi më të gjerë për të vlerësuar mjetet për mbrojtjen e çështjeve që mund shkelin dinjitetin ose moralin, megjithatë kjo hapësirë veprimi interpretohet në mënyrë më të gjerë kur bëhet fjalë për mbrojtjen e bindjeve vetjake dhe në një mënyrë më të ngushtë kur bëhet fjalë për debate ose ide të natyrës politike[67] (në vetvete, ndryshimi i marzhit të vlerësimit në funksion të të drejtave që preken nga masa e marrë, duhet të shtynte autoritetet publike që ta vlerësonin bllokimin e Tiktok në mënyrë më të thelluar).

Analiza e Gjykatës Kushtetuese rrotullohet rreth tre kritereve që përmendëm më lartë: (i) instrumenti me të cilin mund të bëhet kufizimi (ligj), (ii) arsyeja përse nevojitet një kufizim (interes publik ose mbrojtja e të drejtave të të tjerëve) dhe (iii) kriteri i proporcionalitetit të kufizimit. Kësaj here, Gjykata Kushtetuese i analizoi në themel, pasi konstatoi se, për rastin e lirisë së shprehjes, subjektet kërkuese kishin interes të ligjshëm. Kështu, në këtë pikë, ndërhyrja e autoritetit publik me anë të VKM 151/2021 ndaj platformës online Tiktok, i dha mundësinë Gjykatës Kushtetuese që të shprehej në themel mbi proporcionalitetin e ndërhyrjes, çka përbënte dhe thelbin e çështjes.

Analiza e proporcionalitetit të ndërhyrjes filloi me analizën e instrumentit të përdorur, pra nëse VKM 151/2025 hyn në përkufizimin e ligjit. Në fakt, siç e pamë dhe më sipër, VKM 151/2025 mund edhe të kishte hyrë në përkufizimin e nocionit “ligj”, për sa kohë (i) akti nënligjor do t’i ishte përmbajtur kufijve të përcaktuar në ligj[68], (ii) dhe për sa kohë ky akt do të kishte patur një autorizim të shprehur të qartë, të posaçëm dhe të parashikueshëm për këtë kufizim.[69]

Gjykata Kushtetuese arriti në përfundimin se ligjet e përmendur në hyrje të VKM 151/2025, që patëm mundësi t’i analizonim më sipër, nuk i jepnin Këshillit të Ministrave autorizimin e qartë për të marrë masën që mori. Gjykata Kushtetuese përmendi ligjin për komunikimet elektronike dhe ligjin për mbrojtjen e fëmijëve për të arritur në përfundimin se këto ligje nuk i jepnin autoritetit publik autorizimin e përshtatshëm. Në opinionin tonë dhe siç e patëm mundësinë ta shprehim më sipër, karakteri i përgjithshëm i masës bie gjithashtu ndesh me ligjin për tregtinë elektronike, konkretisht me nenin 6 të tij, i cili sanksionon qartë se “çdo person, fizik ose juridik, në Republikën e Shqipërisë është i lirë të ofrojë shërbime të shoqërisë së informacionit pa autorizim paraprak ose çdo kërkesë tjetër që ka efekt të njëjtë me të”. I njëjti ligj përcakton qartë dhe rastet e ndërprerjes ose parandalimit të shkeljes, sipas të cilit “ofruesi i shërbimit [të shoqërisë së informacionit] është i detyruar të ndërpresë ose të parandalojë një shkelje, nëse kjo kërkohet nga gjykata ose nga autoritetet përgjegjëse, në përputhje me legjislacionin në fuqi.[70]” Si ndërprerja ashtu dhe parandalimi i shkeljes kërkojnë një veprim që është kryer ose që do të kryhet në platformën online dhe për të cilën, kjo ka dijeni, përndryshe, sipas parimit të ligjit për tregtinë elektronike, kjo platformë nuk mund të mbahet përgjegjëse për veprime të kryer nga të tjerë, që janë autorë të përmbajtjes, akoma më pak, t’i ndërpritet shërbimi për të gjithë territorin. Nëse përmbajtja e ligjit është e mangët dhe kërkon plotësim, për shembull rreth detyrimit për të vlerësuar riskun ndaj fëmijëve dhe për ta zbutur atë, kjo është një detyrë që i takon autoritetit publik që ta përmbushë, në çdo rast, brenda kuadrit kushtetues, në mënyrë të veçantë kur bëhet fjalë për lirinë e shprehjes.

Gjykata Kushtetuese mund ta kishte ndalur këtu analizën (pra me konstatimin që ndërhyrja nuk është bërë me ligj), por ajo, nisur nga rëndësia publike e debatit, e vijoi atë duke analizuar nevojën e ndërhyrjes dhe nëse ndërhyrja ka qënë proporcionale, njësoj sikur ndërhyrja të ishte bërë me ligj, sipas standardit kushtetues.

Nisur nga kjo premisë, duhet thënë se askush nuk e diskuton nevojën e ndërhyrjes, madje Gjykata Kushtetuese i referohej dhe dispozitës përkatëse kushtetuese që parashikon mbrojtjen e veçantë nga shteti të fëmijëve.[71] Por a ishte kjo ndërhyrje proporcionale? Këtu hyn në lojë ajo që thamë në lidhje me rolin e ekuilibristit të autoritetit publik kur bëhet fjalë për interesa që përplasen mes njëra-tjetrës. Zgjidhja që u dha prej autoritetit publik qe bllokimi i plotë dhe për një afat 12 mujor i tërë platformës, në mënyrë që të zgjidhte një shqetësim të krijuar nga një platformë, krijoi një shqetësim tjetër që preku më shumë se një kategori përdoruesish, më saktë të gjithë dhe, në fund, nuk dha rezultatet e pritshme. Kjo është ajo që quhet “efekti kolateral” i masës. Në të drejtën e tregtisë elektronike, efekti kolateral ndodh kur një ofrues i shërbimit të shoqërisë së informacionit kufizon lirinë e shprehjes, në mënyrë që të shmangë përgjegjësinë që mund t’i imponohej si rezultat i abuzimit me këtë liri nga një përdorues.[72] Për të shmangur këtë përgjegjësi, ky ofrues mund të jetë i tunduar të bllokojë një faqe të tërë ose më gjerë, çka do të sillte shkeljen e lirisë së shprehjes të përdoruesve të tjerë. Një sjellje e tillë do të binte ndesh me kuptimin që kanë këta ofrues sipas ligjit, të cilët nuk ndërhyjnë në përmbajtjen e informacionit, me përjashtim të rasteve kur janë vënë në dijeni dhe nuk kanë marrë masat e duhura.[73] I njëjti efekt është konstatuar nga GJEDNJ kur këto masa, të konsideruara si joproporcionale, i merr shteti, si për shembull bllokimin total të aksesit në një platformë.[74] 

Nëpërmjet efektit kolateral, verifikohet pasoja që sjell natyra e kufizimit mbi të drejtat dhe liritë në një shoqëri demokratike. Efekti kolateral duhet parë në raport me platformën në vetvete që bllokohet dhe jo me potencialin që ka një përdorues për të përdorur platforma të tjera. Me fjalë të tjera, efekti kolateral nuk mund të zbutet me ekzistencën e zëvendësimeve ekuivalente (pra, të kesh një hapësirë në Facebook nuk zbut bllokimin e hapësirës në Tiktok), pasi secila platformë i drejtohet një publiku dhe komunikimi me secilin publik është shprehje e lirisë së shprehjes dhe të shtypit.[75] Edhe vetë përfaqësuesi i Qeverisë e kuptonte që zgjidhja nuk ishte më optimalja[76]: bllokimi i një faqeje për të gjithë përdoruesit ishte i nevojshëm “për sa kohë aplikacioni është në pronësi të një subjekti privat, Këshilli i Ministrave nuk mund të ndërhynte drejtpërdrejt në krijimin, përmbajtjen apo strukturën e tij”. Një argument i tillë ishte pak i çuditshëm pasi duket sikur nënkupton që nëse një subjekt privat nuk kontrollohet dot nga autoriteti publik, ai duhet të bllokohet tërësisht. Sigurisht një argument i tillë nuk mund të qëndronte, për më tepër që zgjidhjet alternative ekzistonin: mjafton të zbatoheshin ligjet në fuqi dhe të punohej për përmirësimin e tyre.

Jurisprudenca e Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut (GJEDNJ) ofron një kuadër të plotë lidhur me vlerësimin e ligjshmërisë dhe proporcionalitetit të kufizimeve shtetërore në platformat e mediave sociale, duke përfshirë propozimet për të ndaluar ose pezulluar aplikacione të tilla si TikTok. Gjatë dekadës së fundit, GJEDNJ ka njohur gjithnjë e më shumë se platformat online përbëjnë një hapësirë qendrore për pjesëmarrje demokratike, komunikim politik, gazetari dhe akses në informacion. Si pasojë, kufizimet që prekin të gjitha platformat i nënshtrohen një shqyrtimi të rreptë sipas nenit 10 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (Konventa).

Një nga vendimet kryesore në këtë fushë është Cengiz dhe të tjerë kundër Turqisë[77], në lidhje me bllokimin mbarëkombëtar të YouTube prej autoriteteve turke midis viteve 2008 dhe 2010. Autoritetet turke bllokuan aksesin në të gjithë platformën pasi disa video u pretenduan se fyenin Mustafa Kemal Ataturkun. GJEDNJ vendosi që Turqia shkeli nenin 10 të Konventës sepse bllokimi i plotë i YouTube ishte joproporcional dhe mungonte baza ligjore mjaftueshmërisht e qartë. GJEDNJ theksoi se YouTube ishte bërë një mjet thelbësor për përhapjen e informacionit politik, social dhe kulturor dhe luajti një rol të rëndësishëm në lehtësimin e “gazetarisë qytetare” jashtë strukturave tradicionale të medias. Vendimi vendosi që kufizimet e përgjithshme në të gjitha platformat nuk mund të justifikohen në përgjithësi vetëm sepse përmbajtje e caktuar e paligjshme shfaqet në to. Interesante në këtë rast është se teknologjia e filtrimit të URL-ve[78] për faqet e huaja të internetit nuk ishte e disponueshme në Turqi. Për pasojë, për të zbatuar vendimet gjyqësore në lidhje me përmbajtje specifike, autoriteti administrativ vendosi të bllokojë të gjithë aksesin në të gjithë faqen e internetit në fjalë. Një masë e tillë, duke i bërë sasi të mëdha informacioni të paarritshme, do të kufizonte ndjeshëm të drejtat e përdoruesve të internetit dhe do të kishte një efekt kolateral të konsiderueshëm.[79] Me fjalë të tjera, fakti që nuk ndërhyn dot në nënfaqen problematike, nuk mund të përbëjë shkak për të bllokuar tërësinë e faqeve të internetit, pasi kjo do të përbënte një kufizim të shpërpjestueshëm me nevojën që e dikton atë.

Një precedent i lidhur është Ahmet Yıldırım kundër Turqisë[80], ku Turqia bllokoi të gjithë aksesin në Google Sites për shkak të një faqeje interneti të supozuar të paligjshme. Për shkak se autoriteti turk i telekomunikacioneve nuk mund ta bllokonte faqen në fjalë, se pronari i saj nuk ndodhej në Turqi, as nuk e kishte regjistruar faqen aty, autoriteti vendosi që të bllokonte tërësisht aksesin në shërbimin Google Sites, ndërkohë që ky i fundit nuk ishte asnjëherë palë në procesin ndaj pronarit të faqes dhe as nuk u njoftua nga autoritetet turke për të marrë masa ndaj kësaj faqeje. Sipas GJEDNJ, asgjë nuk tregonte se gjykatat që shqyrtuan kundërshtimin kishin bërë një balancim të interesave në konflikt, veçanërisht duke vlerësuar domosdoshmërinë e bllokimit të plotë të aksesit në Google Sites. Sipas Gjykatës, një ometim i tillë buronte nga vetë përmbajtja e ligjit turk, i cili nuk u impononte gjykatave vendase detyrimin për të shqyrtuar nëse një masë kaq e gjerë ishte e nevojshme dhe proporcionale në përputhje me standardet e nenit 10 të Konventës. Gjykata theksoi se autoritetet ishin kufizuar vetëm në arsyetimin se bllokimi total i Google Sites ishte mënyra e vetme për të bllokuar faqen konkrete, pa marrë parasysh efektin kolaterat të rëndë që masa të tilla kanë mbi të drejtat e përdoruesve të internetit.

Nga më sipër, kuptohet se ndalimi i thjeshtë i një platforme përbën një masë ekstreme që nuk është në përputhje me parashikimet e Konventës. Në këtë kontekst, GJEDNJ ka zhvilluar një qasje të balancuar mbi përgjegjësinë për moderimin e përmbajtjes online, duke pranuar se platformat dhe përdoruesit mund të mbajnë përgjegjësi në rrethana të caktuara[81], por pa cenuar lirinë e shprehjes sipas nenit 10 të Konventës. Vendimet e Gjykatës theksojnë se përgjegjësia nuk mund të vendoset automatikisht, veçanërisht për përmbajtje që nuk është qartësisht e paligjshme, apo për përdorues të zakonshëm të rrjeteve sociale. Në këtë kontekst, GJEDNJ ka nënvizuar detyrimin pozitiv të shteteve për të krijuar rregulla të qarta dhe të parashikueshme mbi moderimin e përmbajtjes online, duke përcaktuar kufijtë e përgjegjësisë në mënyrë që të garantohet një ekuilibër ndërmjet mbrojtjes nga abuzimet dhe ruajtjes së lirisë së shprehjes.

KOMENTE PËRFUNDIMTARE

Rasti “Tiktok” tregoi jo vetëm që limitet e një mase të marrë në urgjencë nga një autoritet publik, por edhe vështirësinë më të gjerë me të cilën përballen shtetet kur përpiqen të rregullojnë platformat digjitale globale përmes kategorive ligjore të tejkaluara. Pyetjes se a përputhet ndalimi i përkohshëm i TikTok me kërkesat kushtetuese për mbrojtjen e të drejtave themelore, Gjykata Kushtetuese ju përgjigj që jo, për shkak se një masë e tillë, edhe sikur të ishte bërë me ligj, nuk i përgjigjej kriterit të proporcionalitetit, pavarësisht se ndalimi ka ndjekur një interes publik ose të ligjshëm. Rezultoi në mënyrë të qartë se nevojitet një rregullim i një natyre tjetër.

Kornizat tradicionale ligjore dhe administrative duken se janë ende të përshtatura për aktorë që veprojnë, ku përgjegjësia, juridiksioni dhe kontrolli mund të identifikoheshin më qartë. Megjithatë, platformat online të mëdha, si Tiktok funksionojnë përmes flukseve ndërkombëare të të dhënave, sistemeve algoritmike komplekse dhe formave të moderimit që që nuk përshtaten mirë brenda këtyre modeleve ligjore konvencionale. Si rezultat, masa të tilla si ndalimet tërësore ose kufizimet e të gjithë platformën rrezikojnë të duken si joproporcionale nga ana kushtetuese ashtu edhe praktikisht joefektive, veçanërisht kur ato miratohen pa mbrojtje të qarta procedurale, prova transparente ose standarde ligjore të përshtatura ngushtë. Në këto kushte, rishikimi i legjislacionit shqiptar është një domosdoshmëri edhe pse paraqet një sfidë shumë të madhe. Megjithatë, një ditë duhet të përballemi me këtë sfidë, sidomos duke qënë gjithmonë e më në prag të integrimit.

Rrjedhimisht masat e ndërmarra nga autoritetet publike ndaj platformave duhet t’i binden parimit të proporcionalitetit. Është e vetmja mënyrë për të ruajtur interesat e shumtë që janë në lojë. Në këtë kuadër, përfshirja e platformave vetë në vendosjen e një rregulli, ashtu siç po ndodh sot, duhet parë si një element zgjidhjeje, por jo i vetmi dhe përfundimtari. Por duhet gjithashtu të bëhet një rregullim thelbësor i legjislacionit që rregullon ofruesit e shërbimeve të shoqërisë së informacionit në Shqipëri. Në këtë kuadër, përafrimi i legjislacionit tonë me atë të BE-së, lidhur në mënyrë të veçantë me rregulloren Digital Services Act, parë kjo dhe në kuadër të integrimit, duhet të trajtohet me prioritet.

Oltion Spiro

(imazhi është fragment i kopertinës së librit “A brave new world” te autorit Aldous Huxley, Chatto & Windus, shkurt 1932)

[1] https://shqiptarja.com/lajm/vrasja-e-14-vjecarit-qytetaret-pro-nismes-se-mbylljes-se-tiktok-dhe-snapchat

[2] https://www.topalbaniaradio.com/vrasja-e-14-vjecarit-pas-sherrit-rama-do-hedhim-ne-diskutim-masat-drastike-per-mbylljen-e-tiktok-dhe-snapchat-ne-vend/

[3] Pika 5 i VKM 151/2025.

[4] “Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë”, Qendra BIRN Albania dhe Qendra “Centre for Legal Empoëërment” (Qendra CLE).

[5] Vendimi nr. 31, datë 31.3.2026.

[6] Pika 1 e VKM 151/2025.

[7] AMA pret ankesa vetem ndaj TikTok dhe X (dikur Twitter), jo META https://ama.gov.al/dergo-ankese-per-tiktok-x/

Duhet thënë se ndërhyrja vetëm në Tiktok në thelb nuk zgjidh gjë sepse përmbajtjet që mund të jenë të dëmshme mund të vijojnë të jenë të pranishme në platforma të tjera, aty ku nuk ndërhyn AMA.

[8] https://www.roemagazine.com/post/tiktok-is-content-media-not-social-media-a-paradigm-shift-for-influencers#:~:text=Unlike%20traditional%20social%20media%20platforms,Rise%20of%20Entertainment%20and%20Edutainment

[9] Id.

[10] Sipas përkufizimit të ligjit 18.2017, “Për të drejtat dhe mbrojtjen e fëmijës, termi “fëmijë” përkufizohet si çdo person nën moshën 18 vjeç.

[11] Paragrafi 71 i Vendimit të Gjykatës Kushetuese.

[12] Përdoruesit e Tiktok në parim duhet të jenë të moshës mbi 13 vjeç. Shërbimi “Direct Messaging” është i rezervuar për 16 vjeç e sipër.Vetë Tiktok mund të detektojë moshën e përdoruesit nga sjellja e tij, përmbajtja që klikon, videot e publikuara, deri edhe identifikimi me face ID kur përdor kamerën e celularit, që mund të parashikojnë moshën dhe rishikohet llogaria nëse duhet të vijojë të jetë aktive.

[13] Neni 8 pika 6, i ligjit 124/2024, “Për mbrojtjen e të dhënave personale”, i ndryshuar.

[14] Id, neni 4.

[15] Në zbatim të nenit 134, pika 2 të Kushtetutës: “Subjektet e parashikuara nga nënparagrafët “d”, “dh”, “e”, “ë”, “f”, “g”, “gj”, “h” dhe “i”, të paragrafit 1, të këtij neni, mund të bëjnë kërkesë vetëm për çështje që lidhen me interesat e tyre.”

[16] Neni 14 i ligjit për të dhënat personale.

[17] Id., neni 15.

[18] Id., neni 16.

[19] Id., neni 17.

[20] Id., neni 21, pika 1.

[21] Id., neni 21, pika 2.

[22] Paragrafi 41 i pjesës hyrëse të GDPR.

[23] Ligji 54/2024, “Për komunikimet elektronike në Republikën e Shqipërisë.

[24] Ligji 97/2013, “Për mediat audiovizive në Republikën e Shqipërisë”, i ndryshuar.

[25] Ligji 18/2017, “Për të drejtat dhe mbrojtjen e fëmijës”.

[26] Neni 3, pika 62 e ligjit për komunikimet elektronike.

[27] Direktiva 2000/31 e PE dhe Këshillit Evropian, e datës 8 qershor 2000, në lidhje me tregtinë elektronike, e amenduar si dhe Direktiva 2015/1525 e PE dhe Këshillit Evropian, e datës 9 shtator 2015.

[28] Neni 3 i ligjit për tregtinë elektronike.

[29] Id.

[30] Neni 6, pika 1, i ligjit për tregtinë elektronike: “Çdo person, fizik ose juridik, në Republikën e Shqipërisë është i lirë të ofrojë shërbime të shoqërisë së informacionit pa autorizim paraprak ose çdo kërkesë tjetër që ka efekt të njëjtë me të.”

[31] C. Castets-Renard, Droit de l’internet, Monchrestien, 2013, p. 298.

[32] Neni 19 i ligjit për tregtinë elektronike: “ofruesi i shërbimit është i detyruar të ndërpresë ose të parandalojë një shkelje, nëse kjo kërkohet nga gjykata ose nga autoritetet përgjegjëse, në përputhje me legjislacionin në fuqi.”

[33] Ashtu si dhe direktivës 2000/31 dhe rregullores Digital Services Act, e cila rimerr në kë pike parashikimet e direktivës.

[34] Neni 17 i ligjit për tregtinë elektronike.

[35] The Digital Services Act: From Intermediary Liability to Platform Regulation, Working Paper Miriam C. Buiten, qershor 2021, papers.ssrn.com, f. 3.

[36] Rregullorja (BE) 2022/2065 PE dhe Këshillit, datë 19 tetor 2022, mbi një Treg të Vetëm për Shërbimet Digjitale dhe që ndryshon Direktivën 2000/31/KE (Digital Services Act).

[37] The Digital Services Act: From Intermediary Liability to Platform Regulation, Working Paper Miriam C. Buiten, qershor 2021, papers.ssrn.com, f. 3.

[38] Id., neni 3, shkronja (i).

[39] The Digital Services Act: From Intermediary Liability to Platform Regulation, Working Paper Miriam C. Buiten, qershor 2021, papers.ssrn.com, f. 8.

[40] “Social media services need to be included in the scope of Directive […] because they compete for the same audiences and revenues as audiovisual media services. Furthermore, they also have a considerable impact in that they facilitate the possibility for users to shape and influence the opinions of other users. Therefore, in order to protect minors from harmful content and all citizens from incitement to hatred, violence and terrorism, those services should be covered by Directive.” Paragrafi 4 i pjesës hyrëse të Direktivës 2018/1808, e datës 14 nëntor 2018 ose ndryshe “Direktiva e Shërbimeve Mediatike Audiovizuale – Audiovisual Media Services Directive

[41] Neni 3, pika 44/1, i ligjit për mediat audiovizive.  

[42] Shih përkufizimin në ligjin për mediat audiovizive.

[43] Neni 1, shkronja (b), nënshkronja (aa) dhe neni 28, pika 1, i Direktivës 2018/1808.

[44] E. Derieux, Droit des médias, botim i pestë, LGDJ, 2008 (f. 185); shih gjithashtu nenin 54 të ligjit për mediat audiovizive.

[45] Neni 32, pika 4/1, i ligjit për mediat audiovizive.

[46] Id., neni 30/2.

[47] Id., neni 32/1, pika 4.

[48] Id., neni 30/1.

[49] https://top-channel.tv/2025/12/19/rama-njofton-rihapjen-e-tiktok-ne-shqiperi-kryeministri-nuk-do-ta-zgjasim-ndalimin-kemi-bere-partneritet-me-platformen/

[50] https://ama.gov.al/transparenca-ama-tiktok-nga-27-prilli-deri-me-4-maj-fshihen-26-video-me-permbajtje-te-demshme-dhe-797-foto-video-te-piratuara/

[51] Neni 33 i rregullores Digital Services Act.

[52] Id.

[53] Id., neni 34.

[54] Id., neni 35.

[55] Neni 27, pika 4 e ligjit për mbrojtjen e fëmijës.

[56] https://english.gazetatema.net/economy/albanians-earned-33m-from-social-media-in-2024-i339278

[57] Edhe pse duhet thënë që Tiktok nuk ka bërë të vlefshëm për Shqipërinë të gjithë shërbimet e tij (TikTok Shop).

[58] Madje, Tiktok ka përshtatur në shqip faqen e tij “si të fitosh lek në Tiktok” – https://www.tiktok.com/discover/si-te-fitosh-lek-ne-tik-tok

[59] https://skyëeb.al/2025/06/25/tatimet-ne-gjurmet-e-33-milione-eurove-te-fituara-nga-rrjetet-sociale-ne-shqiperi/

[60] E parashikuar në nenin 11, pika 1, të Kushtetutës: “Sistemi ekonomik i Republikës së Shqipërisë bazohet në pronën private e publike, si dhe në ekonominë e tregut dhe në lirinë e veprimtarisë ekonomike.”

[61] Vendimi nr. 21/2023 i Gjykatës Kushtetuese (paragrafi 58).

[62] Id., paragrafi 59 (neni 11, pika 3, i Kushtetutës).

[63] Neni 17 i Kushtetutës.

[64] Neni 22 i Kushtetutës.

[65] Vendimi 31, datë 11.3.2026 i Gjykatës Kushtetuese (paragrafi 50).

[66] Id., paragrafi 53.

[67] Sudre, Marguénaud, Andriatsimbazovina, Gouttenoire, Levinet, Gonzalez, Les grands arrêts de la CEDH, PUF, 2003, f. 667-668.

[68] Id., paragrafi 60.

[69] Id., paragrafi 61.

[70] Neni 19 i ligjit për tregtinë elektronike.

[71] Neni 54 i Kushtetutës.

[72] Felix T. Wu, Collateral Censorship and the Limits of Intermediary Immunity, Notre Dame Law, Review, 1.11.2011 – https://scholarship.law.nd.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1005&context=ndlr.

[73] Shih më sipër nën seksionin I.

[74] Shih më poshtë çështjen Cengiz kundër Turqisë.

[75] Në esenctë, këtë nënkupton Gjykata Kushtetuese ne paragrafin 81 të vendimit të saj.

[76] “Subjekti i interesuar në seancën plenare u shpreh se nuk kishte mjete teknike në dispozicion për të arritur qëllimin e synuar, pasi, për sa kohë aplikacioni është në pronësi të një subjekti privat, Këshilli i Ministrave nuk mund të ndërhynte drejtpërdrejt në krijimin, përmbajtjen apo strukturën e tij.” Vendimi 31, datë 11.3.2026 i Gjykatës Kushtetuese (paragrafi 80).

[77] Cengiz dhe të tjerë kundër Turqisë, 48226/10 dhe 14027/11, 1.12.2015.

[78] URL-ja është adresa e internetit e përdorur për të gjetur një burim në internet, siç është një faqe interneti, imazh ose skedar.

[79] Id., paragrafi 64.

[80] Ahmet Yıldırım kundër Turqisë, 3111/10, datë 18.12.2012.

[81] Delfi kundër Estonisë, 64569/09, 16.6.2015.